web analytics

【REVIEW】Những điểm sáng trong dịch thuật của [Ranma 1/2] (2020)

Nghe Audio

Bên cạnh hình thức được khen ngợi thời gian qua, dịch thuật của [Ranma 1/2] (2020) có gì đặc biệt?


Là bộ truyện đã gắn liền với thế hệ 8x qua cái tên [Cô Bé Giỏi Võ]; 9x qua cái tên [Một Nửa Ranma] và lứa độc giả mới với [Ranma 1/2], ở mỗi phiên bản phát hành, [Ranma 1/2] lại có nhiều sự thay đổi ở dịch thuật. Trong bài viết này, tôi xin mạn phép so sánh tác phẩm với phiên bản gần nhất (2007), để xem thử sau 13 năm, bản Việt đã tiến gần đến phiên bản dịch tốt nhất hay chưa?

[Ranma 1/2] sẽ chính thức lên kệ vào Thứ Hai 31/08/2020

TBQ WIKI TÁC PHẨM


Mục lục cùng những thay đổi

Ngay trong phần Mục lục, chúng ta đã có thể thấy sự thay đổi của [Ranma 1/2] (2020). Ở bản cũ, một số chỗ được dịch thoát ý, thậm chí là không giống với nghĩa từ bản tiếng Nhật. Còn ở bản mới này, người dịch đã có sự chỉnh sửa cho đầy đủ hơn.

Dưới đây là phần so sánh tên chương ở bản cũ và bản mới.

BẢN CŨ (2007) BẢN MỚI (2020)
Chương 1. Ranma đến rồi Ranma đã tới
Chương 2. Bí mật của Ranma Bí mật của Ranma
Chương 3. Con trai thật đáng ghét Cực kỳ ghét bọn con trai
Chương 4. Không được phép Tuyệt đối không chấp nhận
Chương 5. Cô gái cầm ấm nước trên cây Gửi cô em ấm nước trên cây
Chương 6. Trái tim và cơ thể Cả linh hồn lẫn thể xác
Chương 7. Hiểu ngay Sẽ biết ngay thôi
Chương 8. Tâm tư con gái Bác sỹ thích người khác rồi 
Chương 9. Nụ cười dễ thương Cười lên xinh đó
Chương 10. Người truy đuổi Ranma Chàng trai đuổi theo Ranma
Chương 11. Quyết đấu Đối đầu
Chương 12. Quyết đấu (tiếp theo) Đối đầu tiếp tục
Chương 13. Không bị thương Dù không bị thương nhưng…
Chương 14. Khó ưa Không dễ thương chút nào
Chương 15. Hibiki biến thân Ryoga biến thân
Chương 16. Hận càng thêm hận Hận là phải

Có thể thấy, trừ những trường hợp tên chương thay đổi do văn phong người dịch thì có 3 trường hợp tên chương có sự khác biệt.

Ở chương 5, thay vì chỉ dịch đơn thuần như bản cũ, bản mới đã bám sát hơn bản gốc cũng như hoàn cảnh truyện. Bản gốc là 木の上のヤカンの女へ | Ki no Ue no Yakan no Onna e (tạm dịch “Cho cô gái ấm nước ở trên cây”), nhưng bị dịch lướt đi phần へ (Cho / Gửi) trong bản cũ. Ngoài ra, cụm từ “Gửi cô em ấm nước trên cây” được lấy từ chính lá thư mà KUNO Tatewaki gửi đến Ranma (nữ).

Ở chương 8, bản cũ dịch thoát nghĩa hoàn toàn. Bản gốc là 好きな女がいるんだから | Suki na Onna ga Irun Dakara (tạm dịch “Bởi vì có người con gái mình thích rồi!”).

Tuy nhiên, có một chỗ khiến tôi thấy lấn cấn ở chương 8 đó là cụm từ “bác sỹ”. Bởi theo tôi tìm hiểu thì từ “bác sỹ” là cách dùng sai trong tiếng Việt. Từ này vốn là Hán Việt, chính xác là “bác sĩ” và cả theo quy định của Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam và Bộ Giáo dục (1980) cũng có nói về việc sử dụng “i” (ngắn) sau các phụ âm h, k, l, m, s, t trong những âm tiết không có phụ âm cuối. Bản cũ cũng dùng là “bác sĩ” (dùng đúng), nhưng bản mới thì lại dùng “bác sỹ”. . . (Uhmmmm)

Ở chương 15, sự thay đổi về cách sử dụng tên nhân vật HIBIKI Ryoga trong tựa chương và những câu thoại của các nhân vật cũng cho thấy việc dịch giả quan tâm tới xưng hô nhân vật hơn. Nhân vật này có tên là Ryoga và họ là HIBIKI, vì Ranma cho rằng cả hai là bạn nên đã xưng hô thân mật bằng tên luôn chứ không gọi họ. Khác trường hợp của anh chàng Tatewaki, dù cũng hay giao đấu với Ranma, nhưng cậu vẫn gọi anh ta bằng họ KUNO.


Nhiều thông tin sai được chỉnh sửa

Khi so sánh dịch ở 2 bản, tôi mới nhận ra bản cũ thật sự có nhiều thông tin không chính xác. Ví dụ như trong bản cũ, anh chàng KUNO Tatewaki giới thiệu mình đang học lớp 12E, nhưng rõ ràng, anh ta cùng tuổi với chị giữ TENDO Nabiki và học lớp 11E.

Như hình vẽ bên dưới, bạn cũng có thể thấy chữ viết trên trán anh chàng là 馬鹿 | Baka (MÃ LỘC – Đồ ngốc!) nhưng chính bởi có chữ 馬 (MÃ) trong tên của Ranma mà người dịch trước đó đã nhầm rằng Ranma viết tên mình lên trán Tatewaki.

Cũng xin bổ sung thêm là chữ anh chàng Tatewaki viết trên bản là chữ sai (thừa nét), chứ nó chả mang thêm nghĩa nào đâu. Người dịch cũng khá có tâm khi chú thích bên dưới cho độc giả rằng đó chỉ là một từ viết sai của anh chàng.

Bản cũ và bản mới của [Ranma 1/2] 
(C) Hình do bạn Moon chụp 

Thêm một thông tin sai ở bản cũ (nhưng lại được dịch xuyên suốt bộ truyện) chính là việc gọi cha của Ranma là “gấu mèo”. Chẳng rõ vì sao người dịch lại dùng từ “gấu mèo” để chỉ một chú Panda (gấu trúc) rõ rành rành vậy nhỉ!? Có lẽ là do những bản dịch cũ dùng từ 熊猫 (Hùng Miêu) dịch từng từ Hán Việt có nghĩa “gấu mèo” nhưng thật ra là để chỉ con gấu trúc 😀 (Ôi! Hán Việt đúng là phức tạp!).

Còn vô số những lỗi nhỏ nhặt khác như con chó Ranma phát hiện dưới mưa tên Beth, chứ không phải Bets (bản cũ);… nên những ai yêu thích [Ranma 1/2] hãy tậu ngay cho mình một quyển phiên bản mới để có những trải nghiệm tác phẩm chính xác hơn!


Hình ảnh giữ nguyên, câu thoại cũng không cắt xén

Đa phần độc giả [Ranma 1/2] khá quan tâm tới việc bản tái có chỉnh sửa hình ảnh hay không, và tin vui cho fan Ranma là cả hình ảnh lẫn các câu thoại trong truyện đều được giữ theo đúng tinh thần của bản gốc.

Như thoại bên dưới là một ví dụ, bởi vấn đề kiểm duyệt, câu thoại “màu xanh không hợp với cô đâu…” (ám chỉ việc Ranma nhìn thấy quần trong của Akane) từng bị dịch thành “Akane mặc váy xanh xấu òm”.

(C) Hình do bạn Moon chụp 

Trong những tập sau, câu thoại “nhạy cảm” gây hài như vậy khá nhiều, chưa kể là những đoạn chơi chữ cũng được dịch giả chú thích trong Tập 1, nên với tinh thần của bản mới, chúng ta hoàn toàn có thể kì vọng được thưởng thức nhiều “đặc sản” hài của TAKAHASHI Rumiko hơn.


Giữ nguyên tên những con suối có khiến độc giả khó tiếp cận!? 

Nhiều review về lần tái bản này của [Ranma 1/2] trên cộng đồng M-A-L cũng chỉ ra sự thay đổi đáng kể nhất ở bản dịch lần này: giữ nguyên tên những con suối (lời nguyền) theo bản gốc. Tôi tin đây là việc “cần làm” để bảo vệ trọn vẹn những ý nghĩa mà tác giả muốn hướng tới trong tác phẩm. (Cũng giống như tôi từng muốn NXB Trẻ hãy giữ nguyên tên gốc tiếng Nhật cho bộ [Dòng Sông Huyền Bí] mà không thành)

>>> 【NGẪM】[Dòng Sông Huyền Bí] khi “chất thơ” trong tên truyện bị lãng quên

Thế nhưng, tôi đã mong dịch giả sẽ chú thích để độc giả (nhất là những người mới biết đến Ranma), có thể hiểu rõ hơn về mấy con suối đó. Những cái tên như “Nương Nịch Tuyền”, “Hùng Miêu Nịch Tuyền”,… thật sự không hề dễ hiểu với đa số người Việt và nếu không từng đọc truyện trước đây, người đọc sẽ chẳng hiểu lắm cái suối đó là gì nếu không có phần chú thích.

Cho những ai chứ biết thì “Nịch” = “chìm”“Tuyền” = “suối”, và những cụm từ nối trước có nghĩa “Nương” = “cô gái”; “Hùng Miêu” = “gấu trúc”; “Hắc Trư” = “heo đen”;… Ngoài ra cụm từ là lạ “Chú Tuyền Hương” có nghĩa là “Quê hương của những con suối mang lời nguyền”.

Hi vọng trong những tập tiếp theo, biên – dịch sẽ có thêm phần chú thích cho những con suối này để giúp chúng ta hiểu về truyện hơn.


Vẫn còn những hạn chế

Nếu so với bản cũ cỡ khoảng 4-5 điểm dịch thuật, thì bản mới này có thể lên đến 8-9 điểm. Thế nhưng, vẫn có những chỗ ở bản cũ được dịch đầy đủ thì trong bản mới lại bị bỏ qua.

Những chi tiết có chữ Nhật như bảng phòng học, chữ trên các vật dụng,… đều được xử lý khác nhau ở các trang liền kề. Như phần chữ trên ấm nước có khung được giữ nguyên, có khung lại xóa chữ đi. Hay như bảng hiệu phòng học bên dưới lại không có chú thích như bảng hiệu ở bác sĩ.

Các chữ bảng hiệu ở bản cũ được dịch đầy đủ hơn
(C) Hình do bạn Moon chụp 


Những điều tôi hi vọng trong phần dịch Tập 2

  1. Chú thích đầy đủ hơn cho những chi tiết trong truyện. (Vụ tên các con suối, vụ tên bảng hiệu,…)
  2. Cẩn thận hơn trong việc dò khung thoại (vì ở Tập 1 vẫn có chỗ bị sai thoại nhân vật)
  3. SFX một số chỗ dịch không phù hợp với hành động nhân vật, cần xem xét lại.
  4. Duy trì phong độ dịch ở Tập 1!

KẾT

Khi đem so sánh với bản (2007), ta có thể thấy NXB Trẻ đã đầu tư khá nhiều cho [Ranma 1/2] trong lần trở lại này. Dù chưa thể gọi là hoàn hảo, nhưng những nỗ lực lần này của đội ngũ thực hiện bộ truyện rất đáng để ghi nhận. Dù bạn đã từng mua [Ranma 1/2] ở những phiên bản trước thì chất lượng hiện tại của bộ truyện vẫn xứng đáng để bản sưu tầm lại!

Facebook Comments
Truyen Ban Quyen
error: Chú ý: Vui lòng không sao chép!!